ANYONE FOR SIEP?

Ik heb het altijd wat vreemd gevonden dat ‘artist portraits’, fotografische portretten van kunstenaars, als verzamelgebied nooit echt een hoge vlucht heeft genomen. Je zou toch denken dat iemand die geïnteresseerd is in een bepaalde kunstenaar, ook graag een originele foto van hem of haar zou willen hebben. Ik tenminste wel. Natuurlijk, als een beroemd fotograaf een portret maakt van een beroemd schilder is dat geld waard. Maar zodra hetzelfde gebeurt door een minder vermaarde of onbekende fotograaf lijken ze opeens geen waarde meer te hebben.

Ooit heb ik in Amerika een Franse persfoto gekocht van Picasso, waarop hij in 1948 een keramische schaal naar eigen ontwerp bekijkt die net uit de oven is gekomen. Ik koester hem nog steeds. Toen Joseph Beuys in 1980 in Rotterdam was ter gelegenheid van zijn tentoonstelling in Museum Boymans, bezocht hij ook de kunstacademie aldaar. Een onbekende fotograaf maakte toen een aantal polaroids, unieke opnamen dus, die ik via een veiling heb kunnen kopen, net as een originele portretfoto van Willem de Kooning die Nico Koster ooit van hem maakte.  Van Gilbert and George, als ‘living sculptures’ nooit te beroerd om even te poseren, heb ik in de loop van tijd zelfs een kleine sub-collectie kunnen aanleggen. Maar dat is allemaal hobby, zo lijkt het wel. Allemaal prachtig materiaal, maar het is, zoals dat in het jargon heet, ‘geen handel’. Er is nauwelijks een markt voor.

Dat wist ik natuurlijk allemaal wel toen ik deze week twee originele portretten van Siep van den Berg aanbood op Catawiki. Ze waren gemaakt door de Groningse fotograaf Frank Straatemeier, waarschijnlijk in het kader van de documentaire die de stichting Beeldlijn in 1985 over hem maakte. Een stukje noordelijke kunstgeschiedenis , zou je zeggen. Ook al omdat we nu al geruime tijd op Facebook worden platgebombardeerd met feiten, feitjes en plaatjes over Siep, zou je aannemen dat hier toch wel belangstelling voor zou moeten bestaan. En dan lijkt een prijs van, laten we zeggen, veertig euro lijkt me voor een dergelijk historisch document toch niet overdreven. Een kavel met twee foto’s zo dan, in mijn redenering, toch zo’n vijfenzeventig euro moeten kunnen opbrengen.  Maar helaas, er werd amper op geboden. Merkwaardig. Ik heb ze zelf maar teruggekocht.

SIEP VAN DEN BERG EN DE WAARDE VAN WAARDELOOS

Een jaar of wat geleden, toen ik zelf ook nog kunstveilingen organiseerde, kreeg ik een schilderij aangeboden van Siep van den Berg, uit 1953, een stadsgezicht Parijs met de Notre Dame en een stukje Seine. Het was zeker geen meesterwerk, maar voor liefhebbers van Siep wel degelijk interessant omdat het een typisch overgangsschilderij was: de figuratie overheerste nog, maar de stilering die zo typerend zou worden voor Van den Berg was al wel begonnen. Mensen kwamen er niet op voor, veel details waren weggelaten, zodat alleen de rechte en strakke lijnen overbleven. De lucht was zelfs opgedeeld in pastelkleurige geometrische vlakken.

Het schilderij zou zo’n tweeduizend euro op moeten brengen. Maar het werd niet verkocht. Omdat je niet weet of er nog iets uit de aftersale komt, en omdat de eigenaar het niet dringend terug hoefde te hebben, bleef het in de galerie staan en ook op de website, aangeboden tegen de minimumprijs. Toen Prentwerk aan de Vismarkt gesloten werd, ging veel kunst, wegens ruimtegebrek, terug naar de eigenaren. Zo ook de Siep van den Berg. Daarna verloor ik het schilderij uit het oog.

Gisteren werd ik gebeld door een meneer. Hij had het schilderij destijds op de veiling wel gezien, en daarna op de KunstForum Noord website, en hij was uiterst verbaasd dat hij het nu opeens had aangetroffen op een lokale veiling, omschreven als ‘Hollandse school, Kerk met kanaal, gesigneerd EvdB’, met een richtprijs was 60 tot 90 euro. De catalogus stond nog op het net en hij kon mij het kavelnummer wel even geven. En inderdaad, daar stond het, het stadsgezicht Parijs. Nou, daar werd dan zeker wel fors op geboden? Nee, zei de meneer, want hij was er bij geweest. Niemand wilde het hebben. Geen enkel bod. Uiteindelijk had hij het toen zelf maar gekocht. Voor vijftig euro.

*   *   *   

Nu de avonden lengen en de tijd weer aanbreekt om peinzend in het haardvuur te staren, wil ik u, beste KFN-lezer, het volgende aanreiken ter overweging:

- Heeft deze meneer nu een klapper gemaakt? Je zou zeggen van wel. Hij heeft immers een schilderij gekocht dat misschien wel veertig keer zoveel waard is als hij ervoor heeft betaald. Tenminste, zo lang je niet probeert het te verkopen. Want hij heeft ook een schilderij gekocht dat blijkbaar niemand wilde hebben, zelfs niet voor zestig euro.

- Natuurlijk had de veilinghouder het schilderij, of in ieder geval de signatuur, moeten herkennen. Het gaat immers niet om een obscure artiest, maar om een bekende lokale kunstenaar. Anderzijds was er blijkbaar niets aan het werk dat hem op het idee bracht dat het hier wel eens om een bijzonder stuk kon gaan. Met andere woorden, de hele gang van zaken zegt misschien iets over de veilinghouder, maar zeker ook iets over het schilderij.

- Wat was er gebeurd in de veilingzaal als het schilderij wel correct was beschreven?  Het werk was er niet beter of mooier door geworden. Maar was er dan opeens een woud van vingers de lucht in gegaan alleen omdat er ‘Siep van den Berg’ op stond?

- Vul in ‘eens’ of  ‘oneens’:  ‘Voor de kunst zou het goed zijn als geen enkele schilder zijn werk nog signeerde’